
آیدا انصاری
من آیدا انصاری، روانشناس و درمانگر با رویکرد ACT و تسهیلگر کودک و نوجوان هستم
توجّه آگاهی و ارتباط بدون خشونت
من آیدا انصاری، روانشناس و درمانگر با رویکرد ACT و تسهیلگر کودک و نوجوان هستم.
توجّه آگاهی (۱۰ تا ۱۲ سال)
در یک دوره پنجهفتهای، با کودکان به تمرینهای ساده و کاربردی توجهآگاهی میپردازیم؛ تمرینهایی که به آنها کمک میکند ارتباط آگاهانهتری با دنیای درونی و بیرونی خود برقرار کنند.
توجهآگاهی، بیش از آنکه یک تکنیک آرامسازی باشد، تمرینی برای «حضور» است؛ تمرینی برای دیدن، شنیدن، احساس کردن و تجربه کردن زندگی همانطور که در این لحظه جریان دارد
بخش بزرگی از زندگی کودکان امروز مثل بزرگسالان در میان برنامهها، تکالیف، صفحهنمایشها، صداها و محرکهای متعدد میگذرد. ذهن مدام از موضوعی به موضوع دیگر میرود و گاهی حتی فرصت توجه کردن به تجربهای که همین حالا در حال رخ دادن است، از دست میرود.
کودکان در طول جلسات از طریق بازی، تجربههای عملی و تمرینهای متناسب با سن خود، توجه به لحظه حال، تنفس آگاهانه، شناخت احساسات، توجه به پیامهای بدن و شفقت با خود و دیگران را تمرین میکنند و به تدریج با تفاوت میان فکر، احساس و واقعیت آشنا میشوند.
در این دوره قرار نیست کودکان یاد بگیرند چگونه افکارشان را متوقف کنند یا همیشه احساس خوبی داشته باشند. آنها یاد میگیرند آنچه را در ذهن و بدنشان میگذرد با آگاهی بیشتری مشاهده کنند و به جای واکنشهای فوری و تکانشی، انتخابهای بیشتری پیش روی خود داشته باشند.
هدف این دوره، کمک به کودکان برای ساختن رابطهای آگاهانهتر با دنیای درونی خود است؛ رابطهای که میتواند به افزایش تمرکز، خودآگاهی، انعطافپذیری روانشناختی و تابآوری آنها در مواجهه با چالشهای زندگی کمک کند.این مهارتها میتوانند در مدیریت موقعیتهای روزمرهای مانند اضطراب پیش از امتحان، اختلاف با دوستان، آشفتگیهای هیجانی یا دشواری در تمرکز، به کودکان کمک کند لحظهای مکث کنند و آگاهانهتر به آنچه در حال رخ دادن است پاسخ دهند.
شاید مهمترین دستاورد این دوره همین باشد؛ که کودک کمکم کشف کند همیشه لازم نیست با افکارش بجنگد، احساساتش را پنهان کند یا از تجربههای ناخوشایند فرار کند.بلکه میتوان حضور داشت، مشاهده کرد و آگاهانه انتخاب کرد که قدم بعدی چه باشد.
انتخاب بدون خشونت (۷ تا ۹ سال)
در این دوره پنجهفتهای، با بهرهگیری از رویکرد «ارتباط بدون خشونت، کودکان را در مسیر یادگیری و تمرین مهارتهای ارتباطی همراهی میکنم.
یکی از مهمترین مهارتهایی که کودکان در سالهای ابتدایی زندگی اجتماعی خود به آن نیاز دارند، توانایی شناخت و بیان دنیای درونشان است. در کار با کودکان بارها دیدهام پشت بسیاری از رفتارهایی که بزرگسالان آنها را لجبازی یا بدرفتاری مینامند، نیازهایی قرار دارد که کودک هنوز راهی برای بیان آن پیدا نکرده است. زمانی که ناراحت، عصبانی، ناامید یا دلخور میشوند، هنوز واژگان کافی برای بیان تجربهٔ خود را ندارند. در نتیجه، آنچه در درونشان میگذرد اغلب به شکل قهر، بحث، پرخاشگری، کنارهگیری یا سوءتفاهم در ارتباط با دیگران بروز پیدا میکند.
کارگاه «ارتباط بدون خشونت» بر اساس رویکرد مارشال روزنبرگ طراحی شده است؛ رویکردی که آموزش آن به کودکان کمک میکند پشت رفتارهای خود و دیگران، احساسات و نیازها را ببینند و به جای سرزنش، قضاوت یا مقابله، راههای مؤثرتری برای ارتباط پیدا کنند.
در این دوره قرار نیست به کودکان یاد بدهیم همیشه آرام باشند یا هیچوقت ناراحت و عصبانی نشوند. احساسات_ حتی آنهایی که دوستشان نداریم هم_ بخشی طبیعی از زندگی هستند. آنچه اهمیت دارد این است که کودک بتواند این احساسات را بشناسد، آنها را نامگذاری کند و یاد بگیرد بدون آسیب زدن به خودش، دیگران یا چیزها؛ آن را بیان کند..
در طول جلسات، از طریق بازی، داستان، نمایش، نقاشی، کاردستی و فعالیتهای گروهی مهارتهایی مثل تشخیص و نام گذاری احساسات، گوش دادن فعال، تقویت همدلی، بیان خواستهها و توانایی حل تعارضات تمرین میشوند که مستقیماً در زندگی روزمره کاربرد دارد
امید من این است که کودکان پس از پایان این دوره، نهتنها مفاهیم جدیدی یادگرفته باشند، بلکه بتوانند در موقعیتهای واقعی زندگی، کمی راحتتر درباره احساساتشان حرف بزنند، نیازهایشان را بیان کنند و ارتباطی مهربانانهتر و در عین حال قاطعانهتر با دیگران برقرار کنند،مهارتی که تمرین آن میتواند سالها در دوستیها، روابط خانوادگی و زندگی آینده همراهشان بماند.